Αφιέρωμα του Δημήτρη Κατσάμπη
16 Νοεμβρίου 2026 | Έφυγε από τη ζωή σε ηλικία 95 ετών«Ο μπάρμπα Αντώνης ήξερε τα σόγια, τα χωράφια, τα τοπωνύμια και τις παλιές ιστορίες της Καρίτσας όσο λίγοι. Μα το πιο σπουδαίο ήταν πως όσα ήξερε δεν τα κράτησε για τον εαυτό του. Τα μοιράστηκε απλόχερα μαζί μας, για να μη χαθούν με το πέρασμα του χρόνου. Και γι’ αυτό θα του είμαστε παντοτινά ευγνώμονες.»
Με βαθιά θλίψη αποχαιρετώ σήμερα έναν αγαπημένο συγχωριανό, έναν πολύτιμο
συνεργάτη και, πάνω απ’ όλα, έναν καλό προσωπικό μου φίλο, τον Αντώνη
Κωνσταντίνου Κατσάμπη, τον γνωστό σε όλους μας «Αγροφύλακα»,
που έφυγε από τη ζωή στο αγαπημένο του χωριό, σε ηλικία 95 ετών.
Ο Αντώνης ανήκε σε εκείνη την παλιά γενιά των Καριτσιωτών που γνώρισαν τη
φτώχεια, τον μόχθο και τις στερήσεις, μα και τις χαρές της ζωής στο χωριό. Μια
γενιά που έμαθε να δουλεύει σκληρά, να σέβεται τον συνάνθρωπο και να κρατά τον
λόγο της.
Στα νεανικά του χρόνια υπηρέτησε στον Πόλεμο της Κορέας,
όπου τιμήθηκε με παράσημα και διακρίσεις. Αργότερα, επιστρέφοντας στην
καθημερινότητα του χωριού, ανέλαβε καθήκοντα αγροφύλακα, μια ιδιότητα με την
οποία τον γνωρίσαμε και τον θυμόμαστε όλοι.
Και σ’ αυτό το λειτούργημα άφησε τη δική του σφραγίδα.
Ο Αντώνης ξεχώριζε για την τιμιότητά του, την αμεροληψία και το αίσθημα
δικαιοσύνης που τον χαρακτήριζε. Όταν προέκυπταν διαφορές ανάμεσα σε
συγχωριανούς για χωράφια, σύνορα, ζωντανά ή άλλες καθημερινές παρεξηγήσεις,
άκουγε και τις δυο πλευρές και προσπαθούσε να βρει μια δίκαιη λύση.
Πάνω απ’ όλα, όμως, ήθελε να μη χαλάσουν οι ανθρώπινες σχέσεις. Να
καταλαγιάσουν τα πνεύματα, να παραμεριστούν οι πικρίες και να τα ξαναβρούν οι
συγχωριανοί. Γιατί ήξερε καλά πως σ’ ένα μικρό χωριό οι άνθρωποι πρέπει να
μπορούν να κοιτάζονται στα μάτια και την επόμενη μέρα.
Για τον Αντώνη, η δικαιοσύνη δεν ήταν μονάχα να βρει ποιος είχε
δίκιο, αλλά και να βοηθήσει τους ανθρώπους να ξαναβρούν την ησυχία τους.
Πέρα όμως από τον αγροφύλακα, υπήρχε ο οικογενειάρχης, ο φίλος, ο άνθρωπος
του χωριού.
Στις 23 Ιουλίου 1959 κλέφτηκε με την αγαπημένη του Κατίνα και παντρεύτηκαν
στον Αϊ-Γιάννη τον Αλεποχωρίτη. Μαζί έφτιαξαν το σπιτικό τους και μεγάλωσαν τα
παιδιά τους.
Και να σκεφτεί κανείς πως ο ίδιος, που κλέφτηκε για να παντρευτεί, αργότερα
έγινε και προξενητής!
Όπως μας είχε διηγηθεί με τον δικό του αυθεντικό καριτσιώτικο τρόπο, είχε καταφέρει να
φτιάξει οχτώ προξενιά. Μας άφησε μάλιστα μια θαυμάσια περιγραφή για το πώς
γίνονταν παλιά τα συνοικέσια, τα αρραβωνιάσματα και οι γάμοι στην Καρίτσα. Με
τις προίκες, τα χωράφια, τα γιδοπρόβατα, τα συμπεθέρια και τις διαπραγματεύσεις
που κάποτε μπορούσαν να χαλάσουν ακόμη και για μια προβατίνα!
Τέτοιες αφηγήσεις δεν βρίσκονται εύκολα στα βιβλία. Τις κουβαλούσαν στη
μνήμη τους άνθρωποι σαν τον Αντώνη.
Κι εδώ θέλω να σταθώ ιδιαίτερα στην προσωπική μας συνεργασία, που
κράτησε τόσα χρόνια και για την οποία θα του είμαι αιώνια ευγνώμων.
Από τα πρώτα χρόνια της προσπάθειάς μας να καταγράψουμε τα οικογενειακά
δέντρα της Καρίτσας, μέσα από τη σελίδα «Οικογενειακά Δέντρα Νότιου Πάρνωνα» (Family Trees of Southern Parnon), ο Αντώνης στάθηκε ένας από
τους πιο πρόθυμους και πολύτιμους συνεργάτες μας.
Ήταν από τους λίγους ανθρώπους που γνώριζαν τόσο καλά τα παλιά σόγια, τις
συγγένειες, τα παρατσούκλια, τους γάμους και τις οικογενειακές ιστορίες. Όταν
προσπαθούσαμε να ξεδιαλύνουμε ποιος ήταν ποιανού παιδί, ποιος παντρεύτηκε ποια,
πώς συνδέονταν δυο οικογένειες ή από πού κρατούσε ένα παρατσούκλι, ο Αντώνης
ήταν από τους πρώτους ανθρώπους στους οποίους απευθυνόμασταν.
Και πάντα πρόθυμος να βοηθήσει!
Το ίδιο πολύτιμη υπήρξε η συμβολή του στα «Καριτσιώτικα Νέα»,
την ηλεκτρονική μας εφημερίδα, που τόσα χρόνια προσπαθεί να κρατά ζωντανή την
ιστορία, τις παραδόσεις και τις αναμνήσεις του χωριού μας για τους Καριτσιώτες
όπου γης.
Οι γνώσεις του δεν περιορίζονταν στα οικογενειακά δέντρα. Ήξερε την ιστορία
του τόπου, τα παλιά γεγονότα και τους ανθρώπους που πρωταγωνίστησαν σ’ αυτά.
Ήξερε τη γεωγραφία του χωριού, τις τοποθεσίες, τα μονοπάτια, τα ρέματα, τις
βρύσες και τα χωράφια με τα ονόματά τους. Θυμόταν έθιμα, δοξασίες, ιστορίες και
καριτσιώτικα ανέκδοτα που
είχαν περάσει από στόμα σε στόμα.
Πόσες φορές μια μικρή πληροφορία του Αντώνη μάς βοήθησε να
συμπληρώσουμε ένα κενό, να ξεδιαλύνουμε μια απορία ή να σώσουμε μια ιστορία που
κινδύνευε να χαθεί!
Και δεν ήταν μόνο οι προφορικές μαρτυρίες.
Το 2004 εντόπισε παλιά εκκλησιαστικά βιβλία της Ευαγγελίστριας, με καταχωρήσεις γεννήσεων,
βαπτίσεων, γάμων και θανάτων που έφταναν μέχρι το 1860. Τα πολύτιμα αυτά αρχεία
αξιοποιήθηκαν από τον Γιάννη Γαβριήλ και τον Στέλιο Χαγιά για τη συλλογή ιστορικών και γενεαλογικών
στοιχείων και στη συνέχεια ο Αντώνης τα επέστρεψε στη θέση τους, για να
φυλάσσονται στην εκκλησία.
Μαζί με την Κατίνα μάς βοήθησαν επίσης στην καταγραφή των 66 Καριτσιωτών που πολέμησαν στο μέτωπο
του 1940.
Και πώς να ξεχάσω το 1992 και τη βιντεοσκόπηση «Το χωριό μου
Καρίτσα»!
Εκείνο το δίωρο βίντεο, που παραμένει διαθέσιμο μέχρι σήμερα στο YouTube,
είναι μια από τις πιο αγαπημένες μου αναμνήσεις από τη συνεργασία μας. Μαζί με
τον Αντώνη κάναμε μια εκτεταμένη περιήγηση στο χωριό και στα γύρω μέρη,
παρουσιάζοντας όσα μπορούσαμε για την ιστορία, τη γεωγραφία, τους ανθρώπους, τα
σπίτια, τις τοποθεσίες και τις παραδόσεις της πατρογονικής μας γης.
Για τους απόδημους
Καριτσιώτες, αλλά και για τα παιδιά και τα εγγόνια μας, εκείνη η βιντεοσκόπηση
παραμένει ένα πολύτιμο παράθυρο στην Καρίτσα μιας άλλης εποχής.
Και πόσο σπουδαιότερη γίνεται σήμερα, που ο άνθρωπος που μοιράστηκε μαζί μας
τόσες γνώσεις και αναμνήσεις δεν βρίσκεται πια κοντά μας!
Αυτή ήταν η μεγάλη προσφορά του Αντώνη. Δεν έγραψε βιβλία ούτε διεκδίκησε
τίτλους ιστορικού ή λαογράφου. Μα είχε μέσα του έναν ολόκληρο θησαυρό
από την ιστορία του χωριού μας και μας άφησε απλόχερα να τον μοιραστούμε.
Η ζωή, βέβαια, δεν του χάρισε μόνο χαρές. Του επιφύλαξε και μεγάλες
στενοχώριες. Στην Κάτω Λούτσα στέκει το
προσκυνητάρι του Προφήτη Ηλία, που έφτιαξε στη μνήμη της πεντάχρονης εγγονής
του, της Ηλιάνας, που χάθηκε τόσο άδικα το 1992. Ένα μικρό μνημείο της αγάπης
ενός παππού που δεν ξέχασε ποτέ.
Μόλις τον περασμένο Μάιο, μέσα από τις σελίδες των «Καριτσιώτικων Νέων»,
φιλοξενήσαμε ένα συγκινητικό αφιέρωμα στον Αντώνη και την Κατίνα από την
πρόεδρο της Τοπικής Κοινότητας Καρίτσας, Μαρία Μαλαβάζου.
Με εκείνη την ευκαιρία θέλησα κι εγώ να εκφράσω δημόσια την αγάπη και την
ευγνωμοσύνη μου στον καλό μου φίλο για την ανεκτίμητη βοήθειά του όλα αυτά τα
χρόνια.
Πόσο χαίρομαι σήμερα που προλάβαμε να του πούμε εκείνο το μεγάλο ευχαριστώ
όσο ήταν ακόμη κοντά μας!
Σήμερα, δυστυχώς, εκείνο το ευχαριστώ γίνεται αποχαιρετισμός.
Στην αγαπημένη του Κατίνα, στα παιδιά, στα εγγόνια και σε όλους τους δικούς
του ανθρώπους στέλνω από καρδιάς τα πιο θερμά και ειλικρινή μου συλλυπητήρια.
Καλό σου ταξίδι, αγαπημένε μου φίλε Αντώνη.
Σε ευχαριστώ για τη φιλία σου, για την εμπιστοσύνη σου, για την υπομονή σου
στις ατέλειωτες ερωτήσεις μου και για όλα όσα μοιράστηκες μαζί μου και με τους
απανταχού Καριτσιώτες.
Σήμερα κλείνει ένας από τους πιο πολύτιμους τόμους της ιστορίας του χωριού
μας. Ένας τόμος γεμάτος ονόματα, πρόσωπα, τόπους, γεγονότα, ιστορίες, χαρές και
λύπες μιας ολόκληρης εποχής.
Μα πόσο τυχεροί σταθήκαμε που τόσα χρόνια μας άφησες να ξεφυλλίσουμε
τις σελίδες του! Να διαβάσουμε, να ρωτήσουμε, να μάθουμε και, πάνω απ’ όλα, να
κρατήσουμε τόσα πολλά από όσα γνώριζες, για να τα παραδώσουμε στις επόμενες
γενιές.
Ο τόμος έκλεισε, αγαπημένε μου Αντώνη, μα όσα μας εμπιστεύτηκες θα μείνουν
γραμμένα στην ιστορία της Καρίτσας.
Και γι’ αυτό, από τα βάθη της καρδιάς μου, ένα τελευταίο, μεγάλο
ευχαριστώ.
Αιωνία σου η μνήμη.
Δημήτρης Κατσάμπης
Αδελαΐδα, 17 Νοεμβρίου 2026