Ένα αξέχαστο αντάμωμα στον Αγιάννη: Ο μπάρμπα Γιάννης, ο μπάρμπα Νίκος και ο μπάρμπα Παναγιώτης

«Συναντήθηκαν πολλές φορές εκείνο το καλοκαίρι και δεν χόρταιναν να τα λένε. Στον τόπο τους ξαναζούσανε τα παλιά και ξανανιώνανε».

Με αφορμή τη χθεσινή μεγάλη γιορτή «Τ’ Αγιαννιού», η Γεωργία Βλάχου, το γένος Αντωνίου, που από το 1963 ζει μόνιμα στην Αδελαΐδα της Νότιας Αυστραλίας, άνοιξε το παλιό της άλμπουμ και μοιράστηκε μαζί μας μια φωτογραφία γεμάτη λεβεντιά, φιλία και αγάπη για την Καρίτσα.

Την φωτογραφία την τράβηξε η ίδια στις 29 Αυγούστου 2008, ανήμερα «Τ’ Αγιαννιού». Μπροστά στο αγαπημένο ξωκλήσι που αγναντεύει το χωριό στέκονται τρεις παλιοί Καριτσιώτες, τρεις φίλοι που η ζωή τούς είχε σκορπίσει σε διαφορετικές πολιτείες, μα εκείνο το καλοκαίρι οι δρόμοι τους έσμιξαν ξανά στο χωριό.

Ο Γιάννης Μαλαβάζος (1920–2016), κάτοικος Σπάρτης, ο Νίκος Αντωνίου (1919–2018), πατέρας της Γεωργίας και κάτοικος Αδελαΐδας, και ο Παναγιώτης Προφύρης (1929–2021), κάτοικος Αθήνας, ανταμώθηκαν στον Αϊ-Γιάννη, στο ξωκλήσι που γιορτάζει κάθε χρόνο στις 29 Αυγούστου.

Τρεις άντρες που ζούσαν μακριά ο ένας από τον άλλον, αλλά είχαν μέσα τους τις ίδιες ρίζες, τα ίδια μονοπάτια και τις ίδιες αναμνήσεις. Εκείνη την ημέρα ανέβηκαν στον Αϊ-Γιάννη για να ανάψουν το κερί τους, να προσκυνήσουν και να βρεθούν μαζί με τους χωριανούς. Το βράδυ, όπως προστάζει το έθιμο, στο «Αλώνι», όπως ήξεραν την πλατεία στα χρόνια τους, θα γινόταν το μεγάλο πανηγύρι της χρονιάς.

«Για τους τρεις τους, αλλά και για μένα που τους καμάρωνα, εκείνο το καλοκαίρι ήταν από τα πιο όμορφα της ζωής μας», θυμάται η Γεωργία.

Οι συναντήσεις τους δεν περιορίστηκαν μόνο στη μέρα της γιορτής. Τους δυο μήνες που η Γεωργία και η οικογένειά της έμειναν στην Καρίτσα, οι τρεις φίλοι αντάμωναν συχνά. Κάθονταν με τις ώρες, κουβέντιαζαν, θυμούνταν τα παλιά και δεν έλεγαν να σηκωθούν.

«Δεν χόρταιναν να τα λένε», λέει η Γεωργία. «Ο πατέρας μου μάλιστα είχε θαρρέψει τόσο πολύ στο περπάτημα, που πήγαινε όπου ήθελε. Μας τηλεφωνούσανε οι χωριανοί και μας έλεγαν: «Εδώ είναι ο πατέρας σου, μην ανησυχείτε. Θα τον κρατήσουμε να φάμε μαζί και θα σας τον φέρουμε εμείς”».

Λίγα λόγια, μα πόση ανθρωπιά κρύβουν μέσα τους. Τότε, στο χωριό, ο ηλικιωμένος δεν έμενε εύκολα μόνος. Μια πόρτα άνοιγε, ένα πιάτο έμπαινε παραπάνω στο τραπέζι και πάντα βρισκόταν κάποιος να τον συνοδέψει πίσω στο σπίτι.

Και ύστερα είναι η ίδια η φωτογραφία. Οι τρεις άντρες στέκονται όρθιοι και περήφανοι, με τις βουνοπλαγιές της Τσούκας και του Ελατιά πίσω τους. Ο χρόνος είχε περάσει, όμως η κορμοστασιά και η λεβεντιά τους παρέμεναν ακέραιες.

«Κοιτάτε, ρε παιδιά, την κορμοστασιά και των τριών», λέει με καμάρι η Γεωργία. «Ο μπάρμπα Γιάννης ήταν 88 χρονών, ο πατέρας μου 89 και μισό και ο μπάρμπα Παναγιώτης ο Προφύρης 79. Τα χρόνια τους να πάρουμε και τη λεβεντιά τους».

Ο μπάρμπα Γιάννης, ο μπάρμπα Νίκος και ο μπάρμπα Παναγιώτης έχουν πια φύγει από κοντά μας. Έμεινε όμως αυτή η φωτογραφία να μας θυμίζει τη φιλία τους, το όμορφο εκείνο καλοκαίρι και τα ανταμώματα που μονάχα το χωριό ξέρει να χαρίζει.

Γιατί στην Καρίτσα δεν γυρίζουμε μόνο για τον τόπο. Γυρίζουμε για τους ανθρώπους μας, για μια κουβέντα κάτω από τον ίσκιο, για ένα πιάτο στο κοινό τραπέζι και για εκείνο το ζεστό: «Μην ανησυχείτε, είναι μαζί μας».

Αιώνια η μνήμη του Γιάννη Μαλαβάζου, του Νίκου Αντωνίου και του Παναγιώτη Προφύρη. Η λεβεντιά, η φιλία και η αγάπη τους για την Καρίτσα θα μένουν ζωντανές μέσα από τις αναμνήσεις των δικών τους ανθρώπων.

Όπως λέει και η Γεωργία: «Είναι πολύ όμορφο συναίσθημα να προσφέρεις. Σας ευχαριστώ που αφιερώσατε λίγο από τον χρόνο σας για να θυμηθούμε αυτούς τους ανθρώπους».

Φωτογραφία: Γεωργία Βλάχου, το γένος Αντωνίου
Αϊ-Γιάννης Καρίτσας, 29 Αυγούστου 2008

Θεοδώρα Μαλαβάζου (1938-2026)

Με βαθιά θλίψη αναγγέλλουμε πως η Θεοδώρα Μαλαβάζου, το γένος Σαρρή, έφυγε από τη ζωή στην Αδελαΐδα της Νότιας Αυστραλίας, στις 10 Αυγούστου 2026, σε ηλικία 87 ετών. Ήταν η αγαπημένη σύζυγος του αείμνηστου Ευάγγελου Μαλαβάζου.

Η Θεοδώρα γεννήθηκε στις 26 Δεκεμβρίου 1938 στον Άγιο Δημήτριο Ζάρακος Λακωνίας. Το 1958, σε ηλικία 20 ετών, πήρε τον δρόμο της ξενιτιάς και ήρθε στην Αυστραλία για να παντρευτεί τον Ευάγγελο, ο οποίος είχε φύγει από την Καρίτσα δυο χρόνια νωρίτερα. Μαζί εγκαταστάθηκαν στο Γκούντγουντ της Νότιας Αυστραλίας, όπου έστησαν το σπιτικό τους και μεγάλωσαν την οικογένειά τους.

Υπήρξε αφοσιωμένη σύζυγος, στοργική μητέρα και περήφανη γιαγιά. Ολόκληρη η ζωή της ήταν γεμάτη μόχθο, καλοσύνη και βαθιά αγάπη για την οικογένειά της και την ελληνική παροικία. Για πολλά χρόνια πρόσφερε εθελοντικά στον Παλλακωνικό Σύλλογο, διαθέτοντας απλόχερα τον χρόνο και τις δυνάμεις της για τη στήριξη του Συλλόγου και των δραστηριοτήτων του.

Ξεχωριστή θέση στη ζωή της Θεοδώρας είχε ο Ιερός Ναός Αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης στο Γκούντγουντ. Σε μικρή απόσταση από το σπίτι όπου εκείνη και ο Ευάγγελος έζησαν και μεγάλωσαν την οικογένειά τους, η εκκλησία υπήρξε αναπόσπαστο κομμάτι της ζωής της από την καθιέρωσή της τη δεκαετία του 1970.

Η καλοσύνη, η γενναιοδωρία και η αφοσίωσή της στην οικογένεια και την παροικία θα μείνουν ζωντανές στις καρδιές των παιδιών και των εγγονιών της, των συγγενών, των φίλων και των συμπατριωτών της από τη λακωνική παροικία.

Η εξόδιος ακολουθία θα τελεστεί το Σάββατο 15 Αυγούστου, στις 2.00 μ.μ., στον Ιερό Ναό Αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης στο Γκούντγουντ.

Η ταφή θα ακολουθήσει στο Κοιμητήριο Centennial Park, όπου η Θεοδώρα θα αναπαυθεί δίπλα στον αγαπημένο της σύζυγο, Ευάγγελο. Μετά την ταφή θα προσφερθεί καφές παρηγοριάς εις μνήμην της στο Παλλακωνικό Οικογενειακό Κέντρο, στο Aldridge Avenue, Plympton Park.

Εκφράζουμε τα θερμότερα και ειλικρινέστερα συλλυπητήριά μας στην οικογένεια και στους αγαπημένους της αυτές τις δύσκολες ώρες.

Αιωνία της η μνήμη.

Ποίηση: Τα άξια τα Καριτσιωτάκια

 

Στην παιδική μας τη χαρά, στου πεύκου την ποδιά,

μαζεύτηκαν τα χρώματα κι όλα τα μικρά παιδιά.

Απ’ τα ψηλά κατέβηκε, του πεύκου το καμάρι,

και βρήκε χέρια παιδικά τ’ απλό το κουκουνάρι.

Κόκκινο, πράσινο, χρυσό, γαλάζιο σαν τ’ Απρίλη,

κι η κάθε νέα πινελιά χαμόγελο στα χείλη.

Εκεί που χτες το πάταγες και τ’ έπαιρνε τ’ αγέρι,

σήμερα με μια πινελιά έγινε πια αστέρι.

Άλλο σαν ήλιος έλαμψε κι άλλο σαν λουλούδι,

κι όλη η παιδική χαρά γλυκόγινε τραγούδι.

Δεν θέλει η τέχνη θησαυρούς, κορδέλες και μετάξι,

φτάνει παιδάκι να βρεθεί τον κόσμο να τον αλλάξει.

Να τα χαιρόμαστε πολύ, τα άξια Καριτσιωτάκια,

που βάζουν χρώμα στις καρδιές και φως μες στα δρομάκια.

Γιατί όπου γελούν μικρά παιδιά, η κάθε μέρα ανθίζει,

κι ολόκληρο το χωριό μαζί τους πανηγυρίζει!

Σαν Σήμερα – 27 Ιουλίου 1943: Η Μάχη του Κοσμά – Για την Ελλάδα, για την Ελευθερία

«Σ' αυτή τη χαράδρα δυνάμεις του ΕΛΑΣ και όλοι οι κάτοικοι του Κοσμά, μαζί με πατριώτες των γύρω χωριών, έδωσαν μάχη εναντίον των Ιταλών φασιστών κατακτητών.»

- Επιγραφή στο μαρμάρινο μνημείο

Σαν σήμερα, στις 27 Ιουλίου 1943, ο γειτονικός μας Κοσμάς της Κυνουρίας έγινε τόπος θυσίας, γενναιότητας και αντίστασης. Στη χαράδρα που βρίσκεται λίγο έξω από το χωριό, και που όλοι γνωρίζουν ως «Σταυρό», εκεί όπου σήμερα υψώνεται το μαρμάρινο μνημείο μέσα στα έλατα και τα πεύκα, δόθηκε μια σκληρή μάχη που έμεινε χαραγμένη στη μνήμη του τόπου.

Όπως αναγράφεται πάνω στο μνημείο, δυνάμεις του ΕΛΑΣ, μαζί με όλους τους κατοίκους του Κοσμά και πατριώτες από τα γύρω χωριά, έδωσαν μάχη εναντίον των Ιταλών φασιστών κατακτητών. Δεν ήταν μονάχα οι αντάρτες που κράτησαν τα όπλα. Ήταν και οι απλοί χωριανοί, άνθρωποι του μόχθου, που μέσα στις δύσκολες μέρες της Κατοχής στάθηκαν στο πλευρό της Πατρίδας, γνωρίζοντας καλά το τίμημα που μπορούσε να ακολουθήσει.

Στο επάνω μέρος του μνημείου είναι χαραγμένα λίγα, αλλά βαριά λόγια:

«Εθνική Αντίσταση – 27-7-1943 – Μάχη στον Κοσμά – Για την Ελλάδα – Για την Ελευθερία.»

Δεν χρειάζονται περισσότερα. Μέσα σε αυτές τις λίγες λέξεις χωρούν ο αγώνας, η πίστη και η θυσία μιας ολόκληρης γενιάς.

Η σημερινή εικόνα του τόπου αποπνέει γαλήνη. Το λευκό μάρμαρο στέκει αγέρωχο, στεφανωμένο με δάφνη, μέσα στην καταπράσινη αγκαλιά του Πάρνωνα. Εκεί όπου άλλοτε ακούγονταν οι κρότοι της μάχης, σήμερα ακούγεται μόνο ο αέρας που περνά ανάμεσα στα δέντρα, σαν να ψιθυρίζει τα ονόματα εκείνων που αγωνίστηκαν για να παραμείνει η πατρίδα ελεύθερη.

Η Μάχη του Κοσμά δεν ανήκει μόνο στην ιστορία του χωριού. Ανήκει στην ιστορία ολόκληρου του τόπου μας. Υπενθυμίζει πως, όταν οι καιροί το απαίτησαν, μικρά ορεινά χωριά απέδειξαν πως η δύναμη της ψυχής μπορεί να σταθεί απέναντι σε κάθε κατακτητή.

Ογδόντα τρία χρόνια μετά, το μνημείο εξακολουθεί να φυλά σκοπιά στη χαράδρα, όχι για να θυμίζει τον πόλεμο, αλλά για να διδάσκει την αξία της ελευθερίας, της ενότητας και της θυσίας. Είναι ένας σιωπηλός φρουρός της ιστορικής μνήμης, που καλεί κάθε περαστικό να σταθεί για μια στιγμή με σεβασμό απέναντι σε εκείνους που αγωνίστηκαν για την Ελλάδα, για την Ελευθερία.

Μια παράδοση που κρατά ζωντανή εδώ και αιώνες: Η Αγιά Παρασκευή η πρώτη προστάτισσα της Καρίτσας

Η παλιά προστάτισσα του χωριού μας εξακολουθεί να φωτίζει τις καρδιές των Καριτσιωτών.

Σήμερα, 26 Ιουλίου, η Καρίτσα τίμησε με ευλάβεια και συγκίνηση τη μνήμη της Αγίας Παρασκευής, μιας από τις πιο αγαπημένες αγίες της Ορθοδοξίας και μιας μορφής που κατέχει ξεχωριστή θέση στην ιστορία και στη συλλογική μνήμη του χωριού μας.

Για το χωριό μας η σημερινή γιορτή έχει έναν ιδιαίτερο συμβολισμό. Σύμφωνα με την τοπική παράδοση και τις αφηγήσεις των παλαιότερων, η Αγία Παρασκευή θεωρείται πως υπήρξε η πρώτη προστάτισσα του χωριού, στα χρόνια που ο οικισμός άρχισε να διαμορφώνεται στη σημερινή του θέση. Η παρουσία της είναι τόσο βαθιά ριζωμένη στην ιστορία του τόπου, ώστε το όνομά της εξακολουθεί να ξυπνά μνήμες και να εμπνέει σεβασμό σε κάθε γενιά Καριτσιωτών.

Η προφορική μας παράδοση λέει ακόμη πως ένας παλιότερος ναός αφιερωμένος στην Αγία Παρασκευή βρισκόταν στο σημείο όπου σήμερα στέκει η εκκλησιά του Αγίου Κωνσταντίνου. Οι ναοί μπορεί με τα χρόνια να άλλαξαν, όμως η ευλάβεια των Καριτσιωτών προς την Αγία έμεινε αναλλοίωτη. Πέρασε από γενιά σε γενιά, κρατώντας ζωντανή μια παράδοση που χάνεται στα βάθη του χρόνου.

Και οι φωτογραφίες της σημερινής πανήγυρης μιλούν από μόνες τους. Ο Άγιος Κωνσταντίνος γέμισε από πιστούς κάθε ηλικίας, ενώ η αυλή του πλημμύρισε από γνώριμα πρόσωπα, χαμόγελα και εγκάρδιες συναντήσεις. Μικρά παιδιά έτρεχαν ανέμελα ανάμεσα στους μεγάλους, νέοι στάθηκαν δίπλα στους παππούδες και τις γιαγιάδες τους, οικογένειες αντάμωσαν ύστερα από καιρό και χωριανοί μαζί με επισκέπτες μοιράστηκαν τον άρτο της ευλογίας, έναν καφέ και λίγη κουβέντα κάτω από τον ίσκιο της εκκλησιάς. Άλλοι μέσα στον ναό, βυθισμένοι στην προσευχή, κι άλλοι έξω, με φόντο τις καταπράσινες πλαγιές της Τσούκας, συνέχισαν εκείνη την όμορφη παράδοση του ανταμώματος που συνοδεύει κάθε μεγάλο πανηγύρι.

Η σημερινή πανήγυρη μάς θύμισε, για άλλη μια φορά, πως η ιστορία ενός χωριού δεν φυλάγεται μόνο στις πέτρες και στα κτίσματά του, αλλά κυρίως στις μνήμες, στις παραδόσεις και στην πίστη των ανθρώπων του. Γιατί οι εκκλησιές μπορεί να αλλάζουν με το πέρασμα των αιώνων, όμως η ευλάβεια του λαού προς τους αγίους του μένει πάντα η ίδια. Και οι γιορτές του χωριού δεν είναι μόνο εκκλησιαστικές εορτές· είναι η ζωντανή απόδειξη πως η κοινότητά μας εξακολουθεί να ανασαίνει, να θυμάται και να παραδίδει την πίστη, τις αξίες και την αγάπη για τον τόπο από τη μια γενιά στην άλλη.

Χρόνια πολλά σε όλες και όλους όσοι γιορτάζουν. Είθε η Αγία Παρασκευή να χαρίζει υγεία, φώτιση και δύναμη σε κάθε σπιτικό και να συνεχίσει να σκεπάζει με τη χάρη της την αγαπημένη μας Καρίτσα, όπως κάνει εδώ και αμέτρητες γενιές.