Ο Σωτήρης Σκεύης μάς ταξιδεύει ξανά
Και μέσα από τις φωτογραφίες και τα συγκινητικά σχόλιά του, ο Σωτήρης Σκεύης συνεχίζει για ακόμη μία φορά να μας μαγεύει και να μας συγκινεί μαζί. Με τη νέα του φωτογραφική περιπλάνηση στη σειρά «Ο Πάρνωνας και τα χωριά του», δεν παρουσιάζει απλώς όμορφα τοπία. Ξεδιπλώνει μπροστά μας έναν ολόκληρο κόσμο που χάνεται, μα αρνείται να σβήσει από τη μνήμη.
Μέσα από 20 φωτογραφίες γεμάτες φως, πέτρα, εγκαταλειμμένα μονοπάτια, ξερολιθιές και ανθισμένα δέντρα, ανασταίνεται η ζωή μιας κοιλάδας που κάποτε έσφυζε από ανθρώπους, κοπάδια και καλλιέργειες.
Η κοιλάδα του μόχθου και της επιβίωσης
Η κοιλάδα του Σο(υ)ρμπάνου υπήρξε για δεκαετίες χειμερινό καταφύγιο των γιδοπροβάτων των κτηνοτρόφων του Κοσμά, αλλά και τόπος καλλιέργειας για πολλές οικογένειες της Καρίτσας. Εκεί, σε κάθε σπιθαμή γης, οι άνθρωποι πάλευαν να βγάλουν ψωμί από το χώμα. Στάρι, καλαμπόκι, κριθάρι, ρεβίθια, φακές και βίκος σπέρνονταν σε χωράφια που σήμερα έχουν παραδοθεί στην αγριάδα της φύσης και στη σιωπή του χρόνου.
Η φύση συνεχίζει τον δικό της δρόμο
Κι όμως, όπως τόσο όμορφα αφήνει να φανεί ο Σωτήρης Σκεύης, η φύση συνεχίζει ακούραστα το έργο της. Τα δέντρα ανθίζουν ακόμη, αδιαφορώντας για την ερήμωση και τη φυγή των ανθρώπων. Εκεί όπου άλλοτε ακούγονταν φωνές, κουδούνια ζώων και χτυπήματα εργαλείων, σήμερα ακούγεται μονάχα ο αέρας του Πάρνωνα.
Σπίτια και πέτρες που ακόμη θυμούνται
Ανάμεσα στις φωτογραφίες ξεχωρίζουν παλιά μαντριά, πέτρινα σπίτια και ξερολιθιές που στέκουν ακόμη όρθια, σαν πεισματάρηδες φρουροί μιας άλλης εποχής. Σπίτια με φούρνο, αυλή και μαντρότοιχο, φτιαγμένα με κόπο και μεράκι από ανθρώπους που έζησαν δύσκολα αλλά τίμια. Οι ένοικοί τους χάθηκαν, οι απόγονοι έφυγαν για πιο εύκολες πολιτείες, όμως οι πέτρες μένουν ακόμη εκεί να θυμίζουν.
«Δυστυχώς τα υλικά αντικείμενα υπάρχουν όσο υπάρχουν και άνθρωποι…» γράφει χαρακτηριστικά ο Σωτήρης Σκεύης. Και μέσα σε αυτή τη λιτή φράση χωρά ολόκληρη η μοίρα της ελληνικής υπαίθρου.
Το όνειρο του λατομείου που δεν ευοδώθηκε
Ιδιαίτερη συγκίνηση προκαλεί και η προσωπική του αναφορά στον πατέρα του, Χρήστο Π. Σκεύη, γνωστό ως «Καλαντζή» ή «Κουλουρά». Τη δεκαετία του 1960, μαζί με άλλους συνεταίρους, προσπάθησαν να ανοίξουν λατομείο μαρμάρου στις ρίζες της Τσούκας, μέσα στην κοιλάδα. Όμως η έλλειψη χρημάτων γκρέμισε το όνειρό τους πριν προλάβει να στεριώσει. Άλλο ένα όνειρο ανθρώπων του μόχθου που πάλεψαν να αλλάξουν τη ζωή τους, μα τους νίκησαν οι δυσκολίες της εποχής.
Τα τοπωνύμια που κρατούν ζωντανή τη μνήμη
Μέσα στα όρια της κοιλάδας επιζούν ακόμη παλιά τοπωνύμια που κουβαλούν ιστορίες αιώνων, Λογγάρι, Πετράκια, Κατσογιάννη, Σκαλίτσα, Νεραϊδόβρυση, Γούναρη, Ρουπακόλακκα, Λαμπραίικες στέρνες. Ονόματα που κάποτε ακούγονταν καθημερινά από στόμα σε στόμα και σήμερα μοιάζουν περισσότερο με ψίθυρους μνήμης.
Η παράξενη ιστορία του ονόματος Σο(υ)ρμπάνος
Ακόμη και η ίδια η ονομασία Σο(υ)ρμπάνος κουβαλά τη δική της λαϊκή ιστορία. Σύμφωνα με την καταγραφή, πιθανότατα προέρχεται από τη σλάβικη λέξη surbân και το επώνυμο Σούρπης, με ρίζα από το τουρκικό sürp, δηλαδή «πιοτό». Με την κατάληξη «-άνος», η ερμηνεία οδηγεί χαριτολογώντας στον «πολύ πότη», κάνοντας έτσι την κοιλάδα του Σο(υ)ρμπάνου να σημαίνει περίπου «η κοιλάδα του μπεκρή».
Ο μικρός οικισμός Βελωτά
Στην καρδιά της κοιλάδας βρίσκεται ακόμη ο μικρός κτηνοτροφικός οικισμός Βελωτά, στα 470 μέτρα υψόμετρο, ένας σιωπηλός μάρτυρας μιας άλλης εποχής που αργοσβήνει.
Ένα άλμπουμ που γίνεται προσκύνημα μνήμης
Το νέο αυτό άλμπουμ του Σωτήρη Σκεύη δεν είναι απλώς μια σειρά φωτογραφιών. Είναι ένα ταξίδι ψυχής. Ένα προσκύνημα μνήμης στα ξεχασμένα μέρη του Πάρνωνα και στους ανθρώπους που τα κράτησαν ζωντανά με τον ιδρώτα και την επιμονή τους.
Και ίσως γι’ αυτό οι φωτογραφίες και τα κείμενά του αγγίζουν τόσο βαθιά τον κόσμο. Γιατί πίσω από κάθε εικόνα δεν βλέπεις μόνο βουνά και πέτρες. Βλέπεις ζωές. Βλέπεις την παλιά Ελλάδα που χάνεται σιγά σιγά, αλλά συνεχίζει ακόμη να ανασαίνει μέσα από τη μνήμη, την παράδοση και ανθρώπους σαν τον Σωτήρη Σκεύη που δεν την αφήνουν να σβήσει.
.jpg)